محدوده سنی ایمپلنت دندان به یک عدد ثابت خلاصه نمیشود. برای نوجوانان، کامل شدن رشد فک اهمیت دارد و برای بزرگسالان و سالمندان، وضعیت استخوان، سلامت عمومی و توانایی مراقبت از دهان تعیینکننده است. بنابراین ممکن است فردی در سن بالا گزینه مناسبی برای کاشت باشد، اما فرد جوانتری به دلیل بیماری لثه یا شرایط کنترلنشده پزشکی ابتدا به درمان نیاز داشته باشد. در ادامه، محدودیتهای سنی، شرایط لازم و جایگزینهای ایمپلنت را بررسی میکنیم.
اگر قصد دارید نزد دکتر علی قمری جراحی ایمپلنت دندان انجام دهید فرم زیر را پر کنید، کارشناسان ما با شما برای تعیین نوبت تماس میگیرند.
بهترین سن برای ایمپلنت دندان چند سال است؟
بهترین زمان کاشت زمانی است که رشد فک کامل شده، محل دندان ازدسترفته شرایط مناسبی داشته باشد و فرد بتواند پس از درمان بهداشت و مراجعات دورهای را رعایت کند. برای بسیاری از افراد، این شرایط در اوایل بزرگسالی فراهم میشود؛ با این حال، بهترین سن ایمپلنت دندان برای همه یکسان نیست و تشخیص آن به معاینه و بررسی وضعیت رشد و سلامت فرد بستگی دارد.
اگر دندان دائمی از دست رفته است، بهتر است برای برنامهریزی درمان مراجعه را به تاخیر نیندازید؛ حتی اگر هنوز امکان کاشت وجود نداشته باشد. دندانپزشک میتواند وضعیت فضای خالی و استخوان را بررسی کند و درباره زمان مناسب درمان یا استفاده از جایگزین موقت تصمیم بگیرد. انتخاب زودهنگام برنامه درمانی الزاما به معنای ایمپلنت فوری نیست.
حداقل سن برای ایمپلنت دندان چقدر است؟
حداقل سن برای ایمپلنت دندان به پایان رشد استخوانهای فک وابسته است، نه صرفا رسیدن به یک تولد مشخص. رشد فک در بسیاری از افراد تا اواخر نوجوانی ادامه دارد و گاهی پس از آن نیز تغییرات رشد باقی میماند. به همین دلیل، دندانپزشک سن تقویمی را در کنار وضعیت رشد، معاینه و در صورت نیاز تصاویر مناسب ارزیابی میکند.

آیا افراد زیر ۱۸ سال میتوانند ایمپلنت انجام دهند؟
در بیشتر نوجوانان، کاشت ایمپلنت دندان تا زمانی که تکمیل رشد فک تایید شود به تعویق میافتد. زیر ۱۸ سال بودن بهتنهایی برای تصمیمگیری کافی نیست؛ همانطور که رسیدن به ۱۸ سال نیز تضمین نمیکند رشد فک تمام شده باشد. در شرایط استثنایی و پیچیده، ممکن است تیم درمان با بررسی منافع و خطرات، درمان متفاوتی پیشنهاد کند، اما این تصمیم به ارزیابی تخصصی نیاز دارد.
چرا کاشت ایمپلنت قبل از تکمیل رشد فک توصیه نمیشود؟
پایه ایمپلنت پس از اتصال به استخوان، مانند دندان طبیعی همراه با رشد فک و رویش دندانهای مجاور جابهجا نمیشود. اگر فک همچنان در حال رشد باشد، ممکن است به مرور روکش ایمپلنت کوتاهتر یا پایینتر از دندانهای اطراف دیده شود و هماهنگی خط لثه و تماس دندانها به هم بخورد. اصلاح این وضعیت، بهویژه در دندانهای جلویی، میتواند دشوار باشد و به تعویض روکش یا درمانهای پیچیدهتر نیاز پیدا کند.

حداقل سن ایمپلنت در دختران و پسران چه تفاوتی دارد؟
رشد اسکلتی بهطور متوسط در دختران زودتر از پسران کامل میشود، اما تفاوتهای فردی زیاد است. نمیتوان یک سن قطعی برای همه دختران یا همه پسران تعیین کرد. ممکن است رشد فک یک دختر در اواخر نوجوانی کامل شده باشد، در حالی که فردی دیگر هنوز به زمان بیشتری نیاز داشته باشد؛ همین موضوع درباره پسران نیز صادق است. ارزیابی روند رشد فرد از تکیه بر میانگینها قابلاعتمادتر است.
اگر نوجوان یک یا چند دندان دائمی خود را از دست بدهد چه باید کرد؟
نخست باید علت از دست رفتن دندان و وضعیت دندانهای مجاور بررسی شود. در صورتی که دندان در اثر ضربه بهتازگی بهطور کامل از دهان خارج شده است، مراجعه فوری به دندانپزشک اهمیت دارد؛ در برخی شرایط، امکان بازگرداندن دندان دائمی به محل خود وجود دارد. برای دندان ازدسترفته قدیمیتر، دندانپزشک ممکن است با همکاری متخصص ارتودنسی، راهکاری موقت برای حفظ ظاهر، عملکرد و فضای درمان آینده پیشنهاد کند.
انتخاب درمان به محل دندان، وضعیت رشد و رابطه دندانها بستگی دارد. گاهی نگه داشتن فضای خالی برای کاشت آینده مناسب است و گاهی بستن فضا با ارتودنسی بررسی میشود. معاینات دورهای کمک میکند طرح درمان با تغییرات رشد هماهنگ بماند.
حداکثر سن برای ایمپلنت دندان چقدر است؟
حداکثر سن برای ایمپلنت دندان عدد مشخص و همگانی ندارد. فرد سالمند نیز در صورت برخورداری از شرایط مناسب میتواند کاندیدای کاشت باشد. با افزایش سن، احتمال وجود بیماریهای زمینهای، مصرف چند دارو یا تحلیل استخوان بیشتر میشود؛ بنابراین بررسی دقیقتر ضروری است، اما هیچیک از این موارد بهتنهایی به معنای ممنوعیت قطعی درمان نیست.

آیا افراد بالای ۵۰ سال میتوانند ایمپلنت کنند؟
بله، بسیاری از افراد بالای ۵۰ سال میتوانند ایمپلنت دریافت کنند. در این گروه نیز مانند سایر بزرگسالان، سلامت لثه، مقدار استخوان و کنترل بیماریهای احتمالی اهمیت دارد. اگر مدت زیادی از کشیدن دندان گذشته باشد، تحلیل استخوان یا جابهجایی دندانهای مجاور ممکن است بر طرح درمان اثر بگذارد. معاینه مشخص میکند که آیا کاشت مستقیم امکانپذیر است یا درمانهای مقدماتی لازماند.
ایمپلنت دندان در ۶۰ سالگی
در ۶۰ سالگی، کاشت ایمپلنت میتواند برای جایگزینی یک دندان، چند دندان یا کمک به تثبیت پروتز متحرک بررسی شود. انتخاب روش به تعداد دندانهای باقیمانده، وضعیت استخوان و هدف بیمار بستگی دارد. اگر فرد دیابت، بیماری قلبی یا سابقه مصرف داروهای مرتبط با استخوان داشته باشد، هماهنگی میان دندانپزشک و پزشک معالج به برنامهریزی ایمنتر کمک میکند.
ایمپلنت دندان در ۷۰ سالگی
در ۷۰ سالگی نیز سن بهتنهایی مانع کاشت نیست. دندانپزشک علاوه بر شرایط دهان، توان تحمل جراحی، داروها و امکان حضور در جلسات پیگیری را بررسی میکند. گاهی درمانی سادهتر یا پروتزی با قابلیت تمیز کردن آسانتر برای فرد مناسبتر است. تصمیم نهایی باید با توجه به خواسته بیمار، وضعیت سلامت و مزایا و محدودیتهای هر گزینه گرفته شود.
آیا ایمپلنت دندان در ۸۰ سالگی امکانپذیر است؟
بله، در بعضی افراد ۸۰ ساله نیز کاشت امکانپذیر است، اما تصمیم باید فردی باشد. وضعیت عمومی، شکنندگی جسمی، بیماریها، تغذیه و توانایی مراقبت از پروتز اهمیت زیادی دارند. اگر خطر جراحی بیشتر از منفعت احتمالی باشد یا نگهداری ایمپلنت دشوار شود، ممکن است دندانپزشک گزینه کمتهاجمیتری پیشنهاد کند. هیچ نتیجهای را نمیتوان تنها بر اساس سن پیشبینی کرد.
چه عواملی تعیین میکنند یک سالمند برای ایمپلنت مناسب است؟
برای ارزیابی ایمپلنت دندان در سن بالا، سلامت عمومی و دهان همزمان توسط بهترین متخصص ایمپلنت دندان بررسی میشوند. کیفیت و حجم استخوان، کنترل بیماریهای مزمن، نوع داروها و وضعیت لثه در کنار توانایی مسواک زدن و مراجعه منظم اهمیت دارند. همچنین باید مشخص شود بیمار از درمان چه انتظاری دارد و آیا راهکار پیشنهادی با شرایط زندگی و توان مراقبتی او سازگار است یا خیر.
آیا سن بر موفقیت و ماندگاری ایمپلنت دندان تاثیر دارد؟
سن میتواند بهطور غیرمستقیم و از راه تغییرات سلامت یا شرایط ترمیم بر درمان اثر بگذارد، اما عامل تعیینکننده و مستقلی برای پیشبینی نتیجه هر فرد نیست. موفقیت اولیه به اتصال مناسب پایه با استخوان و سلامت بافت اطراف آن وابسته است؛ ماندگاری طولانیمدت نیز به مراقبت و کنترل عوامل خطر نیاز دارد.
تاثیر سن بر جوش خوردن پایه ایمپلنت با استخوان
جوش خوردن پایه ایمپلنت با استخوان، یا استئواینتگریشن، فرایندی زیستی است که به شرایط استخوان، خونرسانی، تکنیک جراحی و سلامت فرد بستگی دارد. افزایش سن الزاماً مانع این فرایند نمیشود. با این حال، برخی بیماریها، مصرف دخانیات یا داروهای خاص میتوانند روند ترمیم را تحت تأثیر قرار دهند. زمان لازم برای آماده شدن ایمپلنت جهت دریافت روکش نیز برای همه یکسان نیست.
آیا ایمپلنت در افراد جوان ماندگاری بیشتری دارد؟
نمیتوان گفت ایمپلنت صرفا به دلیل جوانتر بودن بیمار عمر بیشتری خواهد داشت. فرد جوان ممکن است سالهای بیشتری از ایمپلنت استفاده کند و در طول زندگی به تعمیر یا تعویض روکش نیاز داشته باشد. در مقابل، ایمپلنت یک سالمند با سلامت مناسب و مراقبت منظم نیز میتواند سالها عملکرد خوبی داشته باشد. پایه، قطعات اتصال و روکش اجزای متفاوتی هستند و هرکدام ممکن است به رسیدگی جداگانه نیاز پیدا کنند.
چه عواملی بیشتر از سن بر موفقیت ایمپلنت تاثیر میگذارند؟
وضعیت لثه و استخوان، کنترل بیماریهای زمینهای، مصرف دخانیات، طراحی مناسب پروتز و رعایت بهداشت از عوامل مهم نتیجه درمان هستند. فشار بیش از اندازه ناشی از دندانقروچه نیز باید در طرح درمان بررسی شود. مراجعات دورهای به شناسایی زودهنگام التهاب اطراف ایمپلنت یا مشکلات قطعات کمک میکند. هیچ روشی ماندگاری مادامالعمر را تضمین نمیکند.

چه شرایطی برای کاشت ایمپلنت در سنین بالا ضروری است؟
در بررسی ایمپلنت دندان در سن بالا، هدف صرفاً یافتن استخوان کافی نیست؛ تیم درمان باید مطمئن شود که جراحی و مراقبتهای پس از آن با وضعیت بیمار تناسب دارد. بعضی مشکلات قابل درمان یا کنترل هستند و ممکن است تنها زمانبندی یا روش کاشت را تغییر دهند.
تراکم و حجم کافی استخوان فک
استخوان فک باید از نظر ارتفاع، عرض و شرایط قرارگیری پایه ارزیابی شود. تحلیل استخوان پس از کشیدن دندان یا استفاده طولانی از پروتز متحرک ممکن است فضای مناسب کاشت را محدود کند. در برخی افراد پیوند استخوان یا درمانهای تکمیلی قابل بررسی است، اما نیاز به آنها و امکان انجامشان به محل دندان، سلامت فرد و طرح نهایی پروتز بستگی دارد. تراکم استخوان بدن نیز بهتنهایی وضعیت استخوان فک را مشخص نمیکند.
سلامت لثه و نداشتن بیماریهای فعال دهان
بیماری فعال لثه و عفونتهای دهانی باید پیش از کاشت بررسی و در صورت نیاز درمان شوند. التهاب و تجمع پلاک میتوانند سلامت بافت اطراف ایمپلنت را نیز تهدید کنند. سابقه بیماری لثه لزوماً مانع دائمی نیست، اما کنترل بیماری و برنامه نگهداری منظم اهمیت ویژهای دارد. دندانهای باقیمانده، پوسیدگیها و وضعیت پروتزهای قبلی نیز باید ارزیابی شوند.
کنترل بیماری دیابت و فشار خون
دیابت کنترلنشده میتواند خطر عفونت و اختلال در ترمیم را افزایش دهد و فشار خون کنترلنشده نیز بر ایمنی درمان اثر بگذارد. ابتلا به این بیماریها الزاما به معنی نامناسب بودن ایمپلنت نیست. دندانپزشک بر اساس وضعیت بیمار ممکن است اطلاعات یا آزمایشهای مرتبط را از پزشک معالج بخواهد و تا رسیدن به شرایط مناسب، جراحی را به تعویق بیندازد.
بررسی پوکی استخوان و داروهای مصرفی
پوکی استخوان بهتنهایی به معنی ممنوعیت قطعی ایمپلنت نیست، اما باید نوع درمان و سابقه دارویی آن بررسی شود. برخی داروهای ضدجذب یا داروهای مؤثر بر استخوان، از جمله بیسفسفوناتها و دنوزوماب، با خطر آسیب استخوان فک مرتبطاند؛ میزان خطر با نوع دارو، دوز، مسیر مصرف و علت تجویز تفاوت دارد. بیمار نباید داروی خود را بدون نظر پزشک قطع یا زمان مصرف آن را تغییر دهد.
توانایی رعایت بهداشت دهان و دندان
ایمپلنت نیز به پاکسازی روزانه نیاز دارد. محدودیت حرکت دست، مشکلات بینایی یا شناختی و دشواری دسترسی به زیر پروتز میتوانند مراقبت را سخت کنند. دندانپزشک میتواند طراحی پروتز و ابزارهای بهداشتی را متناسب با شرایط فرد انتخاب کند یا درباره کمک گرفتن از مراقب آموزش دهد. اگر تمیز نگه داشتن پروتز ممکن نباشد، خطر التهاب اطراف ایمپلنت افزایش مییابد.
بررسی وضعیت قلب و عروق و شرایط جراحی
سابقه بیماری قلبی، سکته، مشکلات انعقادی و داروهای ضدانعقاد یا ضدپلاکت باید پیش از جراحی اعلام شود. دندانپزشک در صورت نیاز درباره زمانبندی و ایمنی درمان با پزشک معالج مشورت میکند. مصرف این داروها را نباید خودسرانه قطع کرد. وضعیت تنفسی، توان تحمل مدت درمان و روش بیحسی نیز در انتخاب برنامه مناسب نقش دارند.
چه افرادی با وجود سن مناسب نباید ایمپلنت انجام دهند؟
رسیدن به سن مناسب بهتنهایی مجوز کاشت نیست. در برخی شرایط، درمان باید تا کنترل مشکل به تعویق بیفتد و در بعضی موارد خطر جراحی ممکن است باعث شود روش دیگری مناسبتر باشد. نمونههای مهم عبارتاند از:
- افرادی که بیماری فعال لثه، عفونت دهانی یا پوسیدگیهای درماننشده دارند؛ ابتدا باید وضعیت دهان بررسی و درمان شود.
- افرادی که بیماری عمومی آنها، مانند دیابت یا فشار خون، بهخوبی کنترل نشده یا تحمل جراحی برایشان ارزیابی نشده است.
- افرادی که به دلیل مصرف برخی داروها یا درمانهایی مانند پرتودرمانی ناحیه سر و گردن، به ارزیابی تخصصی خطر نیاز دارند.
- افرادی که امکان رعایت بهداشت و پیگیری درمان را ندارند و با تغییر طرح پروتز یا کمک مراقب نیز نمیتوان این مشکل را برطرف کرد.
- افرادی که حجم استخوان یا فضای لازم برای پروتز مناسب ندارند و درمان تکمیلی برایشان ممکن یا مطلوب نیست.
مصرف دخانیات و دندانقروچه نیز میتوانند خطر عوارض را افزایش دهند و باید پیش از درمان مطرح شوند. این فهرست جای تشخیص فردی را نمیگیرد؛ بسیاری از موانع با درمان مقدماتی، اصلاح عادتها یا تغییر برنامه قابل مدیریت هستند.
برای تشخیص سن مناسب ایمپلنت چه آزمایشها و عکسهایی لازم است؟
بررسی محدوده سنی ایمپلنت دندان با معاینه و شرح حال آغاز میشود. نوع تصویر یا آزمایش برای همه افراد یکسان نیست و بر اساس سن، شرایط دهان، سابقه پزشکی و پیچیدگی درمان انتخاب میشود. در نوجوانان، بررسی تکمیل رشد نیز بخش مهم تصمیمگیری است.

معاینه دهان و بررسی وضعیت لثه
دندانپزشک محل دندان ازدسترفته، بافت لثه، وضعیت دندانهای مجاور و مقابل و نحوه بسته شدن دندانها را بررسی میکند. اندازه فضای موجود برای ساخت روکش و امکان تمیز کردن آن نیز مهم است. در صورت مشاهده نشانههای بیماری لثه، ممکن است ارزیابی و درمان آن پیش از برنامهریزی نهایی کاشت انجام شود.
عکس رادیوگرافی و بررسی استخوان فک
تصاویر رادیوگرافی به بررسی وضعیت استخوان، دندانهای مجاور و ساختارهای نزدیک محل کاشت کمک میکنند. بسته به شرایط، دندانپزشک ممکن است تصویر موضعی یا پانورامیک درخواست کند. برای نوجوانان، ارزیابی رشد میتواند شامل مقایسه تصاویر سفالومتری گرفتهشده در زمانهای متفاوت باشد؛ تشخیص پایان رشد تنها بر اساس یک عکس یا سن تقویمی انجام نمیشود.
نقش سیبیسیتی (CBCT) در تشخیص شرایط کاشت
سیبیسیتی تصویری سهبعدی از فک فراهم میکند و در موارد لازم به سنجش عرض و ارتفاع استخوان و بررسی فاصله محل کاشت از ساختارهایی مانند عصب فک پایین یا سینوس کمک میکند. این تصویر برای هر بیمار بهصورت خودکار ضروری نیست؛ دندانپزشک با در نظر گرفتن نیاز تشخیصی و پرهیز از تصویربرداری غیرضروری آن را تجویز میکند. CBCT بهتنهایی زمان پایان رشد را مشخص نمیکند.
بررسی سوابق بیماری و داروهای مصرفی
فهرست کامل بیماریها، جراحیها، حساسیتها و داروهای نسخهای و بدون نسخه را در اختیار دندانپزشک بگذارید. ممکن است بر اساس وضعیت فرد، آزمایشهایی مانند بررسی قند خون یا اطلاعات مربوط به کنترل دیابت درخواست شود؛ آزمایش ثابت و مشترکی برای همه متقاضیان وجود ندارد. اگر بیماری یا دارویی بر جراحی اثر بگذارد، هماهنگی با پزشک معالج بخشی از ارزیابی خواهد بود.
اگر هنوز به سن مناسب ایمپلنت نرسیدهایم، چه جایگزینهایی داریم؟
تا زمانی که رشد فک کامل شود، درمان جایگزین میتواند به حفظ ظاهر و عملکرد یا مدیریت فضای خالی کمک کند. انتخاب روش به تعداد و محل دندانهای ازدسترفته، سلامت دندانهای مجاور و طرح ارتودنسی بستگی دارد. هیچ گزینهای برای همه نوجوانان مناسب نیست و وضعیت آن باید با رشد فک بهطور دورهای بازبینی شود.

بریج دندان
بریج با تکیه بر دندان یا دندانهای مجاور، فضای خالی را پر میکند. در برخی موارد، بریج چسبی یا مریلند بهعنوان گزینهای محافظهکارانهتر بررسی میشود، زیرا معمولاً نسبت به بریج معمولی به تراش کمتری نیاز دارد. با این حال، امکان جدا شدن آن وجود دارد و برای هر رابطه دندانی مناسب نیست. بریج معمولی ممکن است به تراش بیشتر دندانهای مجاور نیاز داشته باشد؛ بنابراین انتخاب آن برای نوجوان باید با دقت انجام شود.
دندان مصنوعی متحرک
پروتز متحرک جزئی میتواند یک یا چند دندان ازدسترفته را بهطور موقت جایگزین کند. این وسیله برای تمیز کردن از دهان خارج میشود و ممکن است با تغییرات رشد به تنظیم یا تعویض نیاز داشته باشد. پذیرش ظاهری، راحتی، توانایی رعایت بهداشت و احتمال اثر آن بر بافتهای دهان باید در انتخاب این روش در نظر گرفته شود.
فضا نگهدارنده و پروتز موقت در نوجوانان
در نوجوانانی که به دلیل پوسیدگی شدید، ضربه یا کشیدن زودهنگام دندان دائمی خود را از دست دادهاند، ممکن است برای حفظ فضای خالی دندان و جلوگیری از حرکت دندانهای مجاور، استفاده از فضا نگهدارنده ضروری باشد. انتخاب نوع فضا نگهدارنده به سن نوجوان، محل دندان از دست رفته، وضعیت رشد فک و شرایط دندانهای دیگر بستگی دارد. این وسیله کمک میکند فضای لازم برای رویش دندان دائمی حفظ شود و احتمال بروز مشکلاتی مانند نامرتبی دندانها و اختلال در نظم قوس دندانی کاهش یابد.
در برخی موارد که از دست رفتن دندان باعث ایجاد مشکل در جویدن، صحبت کردن یا زیبایی لبخند شده است، دندانپزشک ممکن است استفاده از پروتز موقت را پیشنهاد کند. پروتز موقت میتواند تا زمان تکمیل رشد فک و فراهم شدن شرایط مناسب برای درمان دائمی، جایگزین دندان از دست رفته شود. برخلاف ایمپلنت که معمولاً باید تا تکمیل رشد فک به تعویق بیفتد، پروتز موقت راهکاری برای حفظ عملکرد دهان و زیبایی لبخند در دوران نوجوانی است. انتخاب روش مناسب باید پس از معاینه و بررسی شرایط اختصاصی هر نوجوان توسط دندانپزشک انجام شود.
برای کاشت ایمپلنت در چه سنی باید به متخصص مراجعه کنیم؟
اگر دندان خود را از دست دادهاید و قصد کاشت ایمپلنت دارید، بهتر است برای بررسی شرایط فک و تعیین زمان مناسب درمان به متخصص مراجعه کنید. بهطور معمول، کاشت ایمپلنت پس از تکمیل رشد استخوانهای فک انجام میشود؛ به همین دلیل سن بهتنهایی معیار مناسبی برای تصمیمگیری نیست و وضعیت رشد فک، تراکم استخوان و سلامت لثه نیز باید بررسی شود. برای تعیین بهترین زمان کاشت ایمپلنت و انتخاب روش درمانی مناسب، میتوانید به دکتر قمری مراجعه کنید تا پس از معاینه و بررسی تصاویر رادیوگرافی، شرایط شما ارزیابی و برنامه درمانی متناسب با نیازتان مشخص شود.
پرسشهای متداول
سن ثابتی برای شروع کاشت وجود ندارد؛ دندانپزشک ابتدا تکمیل رشد فک و شرایط دهان را بررسی میکند.
رسیدن به ۱۸ سالگی بهتنهایی کافی نیست. امکان کاشت به تکمیل رشد فک و ارزیابی دندانپزشک بستگی دارد.
حداکثر سن مشخصی وجود ندارد. سلامت عمومی، وضعیت استخوان و لثه و توانایی مراقبت از ایمپلنت بررسی میشوند.
بسته به شرایط، دندانپزشک ممکن است بریج چسبی، پروتز متحرک یا راهکاری برای حفظ فضای دندان پیشنهاد کند.
خیر، اما وضعیت بیماری و داروهای مصرفی باید بررسی شود. داروها را بدون نظر پزشک قطع نکنید.
جمعبندی
محدوده سنی ایمپلنت دندان به عدد مشخصی محدود نیست؛ تکمیل رشد فک در نوجوانان و سلامت عمومی، وضعیت استخوان و لثه و امکان مراقبت در بزرگسالان اهمیت دارد. اگر دندانی را از دست دادهاید، برای بررسی شرایط و انتخاب زمان یا روش درمان مناسب به دندانپزشک مراجعه کنید.





۰ Comments